Γ. Κεφαλάς - Η Ρύθμιση Οφειλών προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ μέσα από 10 Σύντομες Ερωταπαντήσεις

Legal insight

Ιανουάριος 2025

Γιώργος Κεφαλάς, ΜΔΕ mult., MSc.

(αναδημοσίευση από nbdaily.org)

Περίληψη: Ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχει αναδειχθεί σε βασικό εργαλείο των επιχειρήσεων για τη ρύθμιση οφειλών, ιδίως ως προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ. Χαρακτηριστικό είναι ότι, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, άνω του 40% των ρυθμίσεων προς τον e-ΕΦΚΑ έχει υλοποιηθεί μέσω του εξωδικαστικού. Ποιοι είναι, όμως, οι βασικοί κανόνες της ρύθμισης; Ποια είναι η διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα επίτευξης της σύμβασης αναδιάρθρωσης; Τι προστασία έχει ο οφειλέτης και ποια είναι τα οφέλη του από την υπογραφή της σύμβασης; Και πώς εν τέλει μπορεί να εκπέσει της ρύθμισης; Τα ερωτήματα αυτά εξετάζουμε στο παρόν άρθρο μέσα από 10 ερωταπαντήσεις.

1. Ποιες οφειλές μπορούν να ρυθμιστούν μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Μέσω της διαδικασίας του εξωδικαστικού μηχανισμού ρυθμίζονται οφειλές προς το Δημόσιο ή/και τον e-ΕΦΚΑ που έχουν βεβαιωθεί κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Επίσης ρυθμίζονται οφειλές του αιτούντος προς Δήμους, εφόσον προηγηθεί η καταχώριση των οφειλών αυτών στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ σύμφωνα με το ά. 26 του ν. 5143/2024 και την Κ.Υ.Α. 10250/13.2.2025.

2. Επιτρέπεται η διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Μέσω της διαδικασίας του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν διαγράφεται βασική οφειλή από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους, καθώς και από ασφαλιστικές εισφορές. Βασική οφειλή από λοιπές φορολογίες, καθώς και αυτοτελή πρόστιμα διαγράφεται σε ποσοστό 75%. Επίσης, βασική οφειλή από πρόστιμα διαγράφεται σε ποσοστό 95%, ενώ οφειλές από προσαυξήσεις σε ποσοστό 85% (βλ. ά. 71 παρ. 2 του ν. 4738/2020 και ά. 3 παρ. 2 της ΚΥΑ 66468/2021). Το αν θα υπάρξει διαγραφή και το ύψος αυτής καθορίζεται βάσει της ικανότητας αποπληρωμής του οφειλέτη.

3. Σε πόσο χρόνο ολοκληρώνεται η διαδικασία ρύθμισης οφειλών έναντι του Δημοσίου και του e-ΕΦΚΑ μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Σύμφωνα με το ά. 5 της ΚΥΑ 66468/2021, η πρόταση του Δημοσίου και του e-ΕΦΚΑ υποβάλλεται (ξεχωριστά από κάθε φορέα) εντός προθεσμίας 55 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης (στην περίπτωση της πολυμερούς διαδικασίας) ή από την άκαρπη περάτωση της πολυμερούς διαδικασίας (στην περίπτωση της διμερούς διαδικασίας). Στην πράξη, ωστόσο, σημειώνονται σημαντικές καθυστερήσεις στην υποβολή των προτάσεων από τους δημόσιους φορείς. Η αποδοχή της πρότασης από τον οφειλέτη πρέπει να γίνει εντός 5 ημερολογιακών ημερών από την υποβολή της πρότασης.

4. Ποιοι είναι οι βασικοί όροι αποπληρωμής των οφειλών στη ρύθμιση του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Οι οφειλές μπορούν να ρυθμιστούν σε έως 240 μηνιαίες δόσεις. Ο αριθμός των δόσεων εξαρτάται από την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη. Η μηνιαία δόση δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 50 ευρώ. Οι δόσεις επιβαρύνονται με ετήσιο σταθερό επιτόκιο 3% (ά. 22περ. α’ του ν. 4738/2020 και 3 παρ. 2 της ΚΥΑ 66468/2021).

5. Υπάρχει αναστολή εκτέλεσης από την οριστική υποβολή της αίτησης του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Με την οριστική υποβολή της αίτησης αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, καθώς και η ποινική δίωξη για τα αδικήματα της μη καταβολής χρεών και μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών. Η αναστολή διαρκεί μέχρι τη με οποιοδήποτε τρόπο περάτωση της διαδικασίας. Σημειώνεται ότι, η προθεσμία των δύο μηνών που προβλέπει το άρθρο 16 του ν. 4738/2020, εντός της οποίας εάν δεν υπογραφεί η σύμβαση, θεωρείται η διαδικασία περατωθείσα ως άκαρπη, δεν αφορά στις περιπτώσεις στις οποίες έχει υποβληθεί κάποιο αίτημα διόρθωσης ή συμπλήρωσης στοιχείων της αίτησης που συνεπάγεται υπέρβαση του ως άνω διαστήματος (ΜΔΠρΑθ 1130/2025, ΤΝΠ Qualex).

6. Τι συμβαίνει με τις κατασχέσεις εις χείρας τρίτου σε περίπτωση υποβολής αίτησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό;

Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, δεν επιτρέπεται η επιβολή από το Δημόσιο ή/και τον e-ΕΦΚΑ κατάσχεσης εις χείρας τρίτου. Σε περίπτωση επιβολής της, η αρμόδια υπηρεσία οφείλει να άρει οίκοθεν την επιβληθείσα κατάσχεση και να επιστρέψει στον οφειλέτη το ποσό που απέδωσε ο τρίτος. Ωστόσο, εάν η κατάσχεση έχει επιβληθεί πριν από την οριστική υποβολή της αίτησης, τότε αυτή καταλαμβάνει και τις μελλοντικές απαιτήσεις που αποτελούν αντικείμενο της κατάσχεσης (δηλαδή απαιτήσεις που γεννιούνται μετά την έναρξη της αναστολής, λ.χ. ποσά καταθέσεων που εισέρχονται στον λογαριασμό μετά την επιβολή της κατάσχεσης) (βλ. Ε. 2065/2022). 

7. Πώς υπολογίζεται η ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη;

Ο τρόπος υπολογισμού της ικανότητας αποπληρωμής περιγράφεται αναλυτικά στην ΚΥΑ 67360/2021 (βλ. ά. 8Α επ.). Βασικές παράμετροι είναι οι ακόλουθες:

Η ικανότητα αποπληρωμής αποτελεί τη μέγιστη τιμή μεταξύ αυτής που προκύπτει βάσει των φορολογικών στοιχείων του οφειλέτη, βάσει της δηλωθείσας από τον ίδιο μηνιαίας ικανότητας ή βάσει του ελάχιστου ποσού ανάκτησης κάθε πιστωτή από τη ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη.Βάσει του ανωτέρω, το ελάχιστο ποσό που μπορεί να λάβει πιστωτής μέσω του εξωδικαστικού είναι εκείνο που θα λάμβανε από τη ρευστοποίηση.

Για τα φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα και τα νομικά πρόσωπα μικρής κατηγορίας (κύκλος εργασιών μικρότερος των 2,5 εκ. ευρώ σε καθεμία από τρεις τελευταίες χρήσεις) υφίσταται τεκμήριο εισοδήματος που ανέρχεται σε ποσοστό 10% επί του κύκλου εργασιών.

8. Πότε ξεκινά η ισχύς της ρύθμισης του εξωδικαστικού μηχανισμού;

Στη διμερή διαδικασία, η σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών θεωρείται ότι έχει συναφθεί όταν, μετά την αποδοχή της πρότασης από τον οφειλέτη, καταβληθεί η πρώτη δόση. Η πρώτη δόση της ρύθμισης καταβάλλεται, στην περίπτωση αυτή, ως προς το Δημόσιο, μέσα σε πέντε (5) εργάσιμες ημέρες από την αποδοχή της πρότασης από τον οφειλέτη, και ως προς τον e-ΕΦΚΑ, μέσα σε πέντε (5) εργάσιμες ημέρες από την αποδοχή και σε καμία περίπτωση μετά την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα από αυτή (βλ. ά. 5 παρ. 5 και 4 παρ. 6 της ΚΥΑ 66468/2021). Στην πράξη, το πενθήμερο αυτό εκκινεί από την κοινοποίηση στον οφειλέτη της ταυτότητας πληρωμής από τον εκάστοτε φορέα.

Αντίθετα, στην πολυμερή διαδικασία, η ισχύς της σύμβασης αναδιάρθρωσης αρχίζει με την παροχή της συναίνεσης του Δημοσίου ή/και του e-ΕΦΚΑ, η οποία τεκμαίρεται με την άπρακτη πάροδο 15 εργάσιμων ημερών από τη σχετική γνωστοποίηση μέσω της πλατφόρμας. Δεν αποτελεί, δηλαδή, προϋπόθεση της έναρξης ισχύος της η καταβολή της πρώτης δόσης, που καταβάλλεται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα (βλ. Ε. 2065/2022).

9. Ποια τα οφέλη από τη ρύθμιση των οφειλών έναντι του Δημοσίου και του e-ΕΦΚΑ μέσω του εξωδικαστικού;

Τα οφέλη για τον οφειλέτη συνοψίζονται στα εξής:

• Ρυθμίζονται οι οφειλές με σταθερό επιτόκιο 3%, ρύθμιση η οποία μπορεί να είναι μακροπρόθεσμη και να περιέχει διαγραφή προσαυξήσεων, προστίμων ή ακόμη και βασικής οφειλής.
• Χορηγείται αποδεικτικό φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, υπό την προϋπόθεση της μη ύπαρξης λοιπών ληξιπρόθεσμων μη ρυθμισμένων οφειλών (ά. 23 περ. δ’ και ε’ ν. 4738/2020, 12 ΚΦΔ και 24-25 ν. 4611/2019).
• Παύει (ή υπό όρους αναστέλλεται ως προς τον e-ΕΦΚΑ) η ποινική δίωξη για τα αδικήματα της μη καταβολής χρεών και μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών (ά. 23 περ. α ii ν. 4738/2020, 25 παρ. 5 ν. 1882/1990 και 8 ν. 4997/2022).
• Αναστέλλεται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η συνέχιση της αναγκαστικής εκτέλεσης (ά. 23 περ. α i ν. 4738/2020).
• Υπάρχει η δυνατότητα αδρανοποίησης των κατασχέσεων εις χείρας τρίτων (αποδέσμευση ως προς τις μελλοντικές απαιτήσεις) (ά. 23 περ. α iiι ν. 4738/2020 και Ε.2058/2025).

10. Πότε χάνεται η ρύθμιση του εξωδικαστικού μηχανισμού έναντι Δημοσίου και e-ΕΦΚΑ;

Η ρύθμιση χάνεται, στις ακόλουθες περιπτώσεις (ά. 10 της ΚΥΑ 64468/2021):

• Αν δεν καταβληθούν δόσεις έως τη συμπλήρωση του ποσού που αντιστοιχεί σε 3 δόσεις.
• Αν ο οφειλέτης δεν υποβάλλει τις δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ και τις ΑΠΔ το αργότερο εντός 3 μηνών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής τους.
• Αν ο οφειλέτης δεν εξοφλήσει ή τακτοποιήσει οφειλές που ήταν ήδη ληξιπρόθεσμες πριν τη σύναψη της σύμβασης, εντός 90 ημερών από τη σύναψη αυτής, ή οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά, εντός 60 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας καταβολής.

Στην περίπτωση της διμερούς ρύθμισης, η έκπτωση του οφειλέτη επέρχεται αυτοδίκαια, ενώ στην πολυμερή ρύθμιση πρέπει να προηγηθεί η κοινοποίηση καταγγελίας.